Diabetes: een operatie, wat moet u weten

Protocol 1: Bloedglucoseverlagende tabletten en/of -injecties

Voor wie is dit protocol?

Dit protocol geldt voor u als u diabetesmedicatie (tabletten of een GLP-1 injectie) gebruikt. Gebruikt u ook insuline ? Kijk dan ook bij de volgende protocollen.

Welke medicijnen vallen hieronder?

Injecties of tabletten die de bloedsuiker verlagen

Bijvoorbeeld:

• Metformine (Glucophage)

• Gliclazide (Diamicron)

• Glimepiride

• Tolbutamide

• Repaglinide (Novonorm)

• Pioglitazon (Actos)

• Vildagliptine (Galvus), Linagliptine (Trajenta),
  Sitagliptine (Januvia), Saxagliptine (Onglyza)

• Acarbose (Glucobay)

SGLT2-remmer  (Stop 3 dagen vóór de operatie !).

Bijvoorbeeld:

•  Dapagliflozine (Forxiga)

•  Empagliflozine (Jardiance)

•  Canagliflozine (Invokana)

•  Ertugliflozine (Steglatro)

GLP-1-medicijnen

Bijvoorbeeld:

• Dagelijks tablet: Semaglutide (Rybelsus)

Injecties:

• Dulaglutide (Trulicity)

• Semaglutide (Ozempic)

• Liraglutide (Victoza)

• Tirzapetide (Mounjaro)

Dag vóór de operatie: 

• Neem uw medicijnen zoals normaal, maar niet de SGLT-2 remmer

Dag van de operatie: Neem uw ochtendmedicijnen niet in.

Na de operatie:

• Zodra u weer kunt eten en drinken, mag u meestal starten met uw medicijnen.

• Dit bespreekt u met de verpleegkundige.

• U hoeft geen gemiste medicijnen in te halen.

Uitzonderingen:

• SGLT2-remmers: alleen opnieuw starten na overleg met de arts

• Metformine: pas gebruiken als u weer goed eet en drinkt

Protocol 2: Insuline één keer per dag

Voor wie is dit protocol?

Dit protocol geldt voor u als u insuline één keer per dag gebruikt (soms in combinatie met tabletten of een GLP-1-injectie).

Welke insuline gebruikt u?

Langwerkende insuline (1× per dag)

Bijvoorbeeld:

• Glargine (Lantus, Toujeo, Abasaglar)

• Insuline isofaan (Humuline NPH, Insuman Basal)

• Detemir (Levemir)

• Degludec (Tresiba)

Combinatie insuline / GLP-1-medicijn

• Xultophy (degludec/liraglutide)

• Suliqua (glargine/lixisenatide)

Wat moet u doen?

Insuline de dag vóór de operatie: 

• Spuit u uw insuline 's ochtends? Gebruik dan uw normale hoeveelheid. 

• Spuit u uw insuline vóór het slapen gaan? Gebruik dan 75% (¾) van uw normale dosis. 

 Insuline op de dag van de operatie:

U moet nuchter komen:

• Spuit u normaal insuline in de ochtend?

  • Injecteer dan geen insuline.

  • Neem 50% (de helft) bij uw eerste maaltijd.

U mag een licht ontbijt eten:

• Spuit 50% (de helft) van uw normale ochtenddosering.

Spuit u insuline in de avond?

• Gebruik dan uw normale avonddosis.

Belangrijk om te weten:

Gebruikt u naast insuline ook bloedglucoseverlagende tabletten of GLP-1?

• Kijk dan ook naar Protocol 1.

• In het ziekenhuis wordt uw bloedsuiker regelmatig gecontroleerd

• Is uw bloedsuiker te hoog dan kunt u tijdelijk extra insuline krijgen

Na de operatie:

• Zodra u weer kunt eten en drinken, mag u meestal starten met uw medicijnen.

• Dit bespreekt u met de verpleegkundige.

• U hoeft geen gemiste medicijnen in te halen.

Uitzonderingen:

• SGLT2-remmers: alleen opnieuw starten na overleg met de arts

• Metformine: pas gebruiken als u weer goed eet en drinkt

Protocol 3: Insuline twee keer per dag

Voor wie is dit protocol?

Dit protocol geldt voor u als u insuline twee keer per dag gebruikt (soms in combinatie met tabletten of een GLP-1-injectie).

Welke insuline gebruikt u?

Voor het ontbijt en avondeten

• Insuline aspart/insuline aspart protamine (Novomix 30, 50, 70)

• Insuline lispro/insuline lispro protamine (Humalog Mix 25/75, 50/50)

• Insuline gewoon/insuline isofaan (Humuline/Insuman/Mixtard 30/70, 40/60, 50/50)

• Insuline degludec/insuline aspart (Ryzodeg)

Wat moet u doen?

De dag vóór de operatie

• Voor het ontbijt: gebruik uw normale dosis insuline.

• Voor het avondeten: gebruik 75% (¾) van uw normale dosis.

Insuline op de dag van de operatie:

Operatie in de ochtend

• Spuit ’s ochtends geen insuline.

• Eerste maaltijd na de operatie (lunch): gebruik 33% (⅓) van uw normale dosis.

• Avondeten: gebruik uw normale dosis.

• Let op: als uw bloedsuiker lager is dan 6 mmol/l, verminder met 4 eenheden.

 Operatie in de middag

• Als u een licht ontbijt mag eten: gebruik 50% (½) van uw normale ochtenddosis.

• Avondeten: gebruik uw normale dosis.

• Let op: als uw bloedsuiker lager is dan 6 mmol/l, verminder met 4 eenheden.

 Belangrijk om te weten

• Gebruikt u ook tabletten voor diabetes? Kijk dan ook naar Protocol 1.

• In het ziekenhuis wordt uw bloedsuiker regelmatig gecontroleerd.

• Is uw bloedsuiker te hoog? Dan kunt u tijdelijk extra insuline krijgen.

Na de operatie:

• Zodra u weer kunt eten en drinken, mag u meestal starten met uw medicijnen.

• Dit bespreekt u met de verpleegkundige.

• U hoeft geen gemiste medicijnen in te halen.

 Uitzonderingen:

• SGLT2-remmers: alleen opnieuw starten na overleg met de arts

• Metformine: pas gebruiken als u weer goed eet en drinkt

Protocol 4: Insuline vier keer per dag

Voor wie is dit protocol?

Dit protocol geldt voor u als u insuline vier keer per dag gebruikt (soms in combinatie met tabletten of een GLP-1-injectie).

Belangrijk: bij diabetes type 1 mag u nooit helemaal stoppen met insuline.

Welke insuline gebruikt u?

Kortwerkende insuline (rond de maaltijden)

• Insuline aspart (Fiasp, Novorapid)

• Insuline lispro (Humalog 100EH/ml of 200EH/ml)

• Insuline glulisine (Apidra)

• Insuline gewoon (Actrapid, Humaline Regular, Insuman Rapid)

Langwerkende insuline (1× per dag)

• Glargine (Lantus, Toujeo, Abasaglar)

• Insuline isofaan (Humuline NPH, Insuman Basal)

• Detemir (Levemir)

• Degludec (Tresiba)

Wat moet u doen?

De dag vóór de operatie

Kortwerkende insuline (rond de maaltijden)

• Gebruik uw normale dosis bij het ontbijt, de lunch en het avondeten.

Langwerkende insuline

• Spuit u vóór het ontbijt? Gebruik uw normale dosis.

• Spuit u vóór het slapen? Gebruik 75% (¾) van uw normale dosis.

De dag van de operatie

Operatie in de ochtend

Kortwerkende insuline

• Gebruik ’s ochtends geen insuline.

• Na de operatie bij de eerste maaltijd: gebruik uw normale dosis.

Langwerkende insuline

• Als u gewend bent om deze insuline in de ochtend te gebruiken: Gebruik 50% (½) van uw normale ochtenddosis.

• Als u gewend bent om deze in de avond te gebruiken: Normale dosis bij het slapen.

Operatie in de middag

Kortwerkende insuline

• Als u een licht ontbijt mag eten: gebruik 50% (½) van uw normale dosis.

• Bij het avondeten: gebruik uw normale dosis.

• Bij bloedsuiker <6 mmol/l: verminder met 4 eenheden.

• Gebruik uw bijspuitschema als u dat heeft.

Langwerkende insuline

• Als u gewend bent om deze insuline in de ochtend te gebruiken: Gebruik 50% (½) van uw normale ochtenddosis.

• Als u gewend bent om deze in de avond te gebruiken: Normale dosis bij het slapen.

Belangrijk om te weten

• Gebruikt u ook tabletten voor diabetes? Kijk dan ook naar Protocol 1.

• In het ziekenhuis wordt uw bloedsuiker regelmatig gecontroleerd.

• Is uw bloedsuiker te hoog? Dan kunt u tijdelijk extra insuline krijgen.

Na de operatie:

• Zodra u weer kunt eten en drinken, mag u meestal starten met uw medicijnen.

• Dit bespreekt u met de verpleegkundige.

• U hoeft geen gemiste medicijnen in te halen.

Uitzonderingen:

• SGLT2-remmers: alleen opnieuw starten na overleg met de arts

• Metformine: pas gebruiken als u weer goed eet en drinkt

Protocol 5: Subcutane insulinepomp CSII

Voor wie is dit protocol?

Dit protocol geldt voor u als u een insulinepomp gebruikt (CSII) met kortwerkende insuline.

Belangrijk: bij diabetes type 1 mag u nooit helemaal stoppen met insuline.

Welke insuline gebruikt u?

Kortwerkende insuline via de pomp, bijvoorbeeld:

• Insuline aspart (Fiasp, Novorapid)

• Insuline lispro (Humalog 100EH/ml)

• Insuline glulisine (Apidra)

• Insuline gewoon (Actrapid, Humaline Regular, Insuman Rapid)

De voorbereiding op de operatie

• Het kan zijn dat de anesthesioloog met u afspreekt dat de insulinepomp wordt losgekoppeld voor de operatie. U krijgt dan een infuus met insuline en glucose. 

• Als u de insulinepomp tijdens de operatie mag houden, neem dan contact op met de diabetesverpleegkundige voor advies: 

  • Dit moet minimaal 1 week voor de operatie gebeuren, als de datum bekend is. 

  • De verpleegkundige bespreekt met u de instellingen, zoals streefwaarden, basale dosering en bolussen.

 De dag van de operatie

• Uw pomp kan losgekoppeld of aangesloten blijven, afhankelijk van de afspraken.

• In beide gevallen wordt uw bloedsuiker regelmatig gecontroleerd door de verpleegkundige (en door u zelf).

• Is uw bloedsuiker te hoog? Dan kan extra insuline gegeven worden via pomp of infuus.

Protocol 6: Voor alle andere patiënten, waarvoor de vorige protocollen niet gelden

Voor wie is dit protocol?

Dit protocol geldt voor patiënten met diabetes die niet onder Protocol 1 t/m 5 vallen.

Belangrijk: bij diabetes type 1 mag u nooit helemaal stoppen met insuline.

Wat moet u doen?

De dag vóór de operatie

• uw normale medicatie en insuline gebruiken, tenzij de anesthesioloog andere afspraken met u gemaakt heeft.

Dag van de operatie

• U moet nuchter zijn.

• Gebruik ’s ochtends geen medicijnen of insuline.

• Tijdens de operatie krijgt u een infuus met insuline en glucose.
  Dit wordt ingebracht op de verpleegafdeling of in de voorbereidingsruimte, afhankelijk van het tijdstip van de operatie.

Na de operatie:

• Zodra u weer mag en kunt eten en drinken, bespreekt u met de verpleegkundige:

  • wanneer u uw eigen insuline / diabetesmedicatie weer mag gebruiken.

• U hoeft geen gemiste medicijnen in te halen.

Belangrijk om te weten

• In het ziekenhuis wordt uw bloedsuiker regelmatig gecontroleerd.

• Is uw bloedsuiker te hoog? Dan kunt u tijdelijk extra insuline krijgen.