In dit boekje vindt u adviezen over de voeding bij een ileostoma. Een ileostoma is een kunstmatige uitgang op de dunne darm. Deze is aangelegd omdat de dikke darm is verwijderd of (tijdelijk) niet wordt gebruikt. In de dikke darm vindt gewoonlijk indikking van de ontlasting plaats en worden zout en vocht weer in het lichaam opgenomen. Door het ontbreken van de dikke darm is ontlasting, die via een ileostoma het lichaam verlaat, over het algemeen dun tot brijachtig.
Wanneer een ileostoma is aangelegd, verliest u veel zout en vocht met de ontlasting. Onderstaande klachten kunnen wijzen op een zout- en/of vochttekort.
Vermoeidheid
Duizeligheid
Prikkelbaarheid
Slaapstoornissen
Concentratiestoornissen
Spierkrampen
Snel gewichtsverlies
Dorst
Sufheid
Vermoeidheid
Verminderde eetlust
Om het verlies van zout met de ontlasting aan te vullen wordt u geadviseerd om extra zout te gebruiken. Keukenzout (natriumchloride, afgekort NaCl) kunt u ruim over uw voeding strooien. Ook andere producten kunnen u helpen het zouttekort te voorkomen. Een aantal zoutrijke producten bevatten echter ook veel calorieën (energie).
Gebruik deze producten bij ongewenste gewichtstoename met mate. Extreme schommelingen in het gewicht kunnen op den duur problemen geven met het ileostoma en de verzorging ervan. Door ongewenste gewichtstoename kan bijvoorbeeld lekkage en daardoor huidirritatie ontstaan.
Producten die veel zout en weinig calorieën leveren:
Keukenzout
Aromat
Ketjap, zoet en zout
Maggi
Tomatenketchup
Curry
Rookvlees
Rauwe ham
20+ en 30+ (smeer)kaas
Groentesap/tomatensap
Bouillon/bouillonpoeder
Heldere soep
Producten die veel zout en veel calorieën leveren:
Bacon
Cervelaatworst
Salami
Ontbijtspek
48+ (smeer)kaas
Rookworst
Haring
Chips en zoutjes
Drop is geen goede zoutleverancier. In drop wordt namelijk geen gebruik gemaakt van keukenzout, maar van salmiak (ammoniumchloride).
Ga nooit over op een natriumbeperkt (zoutbeperkt) dieet zonder overleg met uw specialist/diëtist.
Het is belangrijk om, verdeeld over de dag, 2 tot 2½ liter te drinken. Dit komt overeen met de inhoud van ongeveer 16 tot 20 kopjes. Onder vocht worden niet alleen dranken verstaan. Alle vloeibare producten worden meegerekend zoals soep, yoghurt, pap en vla. U kunt controleren of u voldoende drinkt door de inhoud van het aantal kopjes, bekers en glazen van een dag bij te houden op een lijst. Aan het einde van de dag kunt u nagaan of u 2 tot 2½ liter vocht heeft gebruikt. Wanneer u weinig plast en uw urine donker van kleur is, kan dit een teken zijn dat u te weinig heeft gedronken.
Na het aanleggen van een ileostoma mag u alles eten en drinken. Het is wel belangrijk om rustig te eten, het voedsel goed fijn te snijden en goed te kauwen. Dit geldt met name voor onderstaande producten:
Asperges
Bleekselderij
Champignons
Mais
Zuurkool
Harde rauwkost
Noten en pinda’s
Taai en draderig vlees
Citrusfruit
Verse ananas
Gedroogde vruchten zoals dadels, vijgen, pruimen
Kokosproducten, popcorn, amandelspijs
Voor een betere indikking van de ontlasting is het belangrijk om de voeding en het drinkvocht goed te spreiden over de dag. Wanneer de ontlasting te dun is, kan drinkvocht met een zetmeelrijk/vezelrijk product worden gecombineerd. Bijvoorbeeld een cracker/beschuit met hartig beleg of een zoute biscuit.
Koffie en vruchtesappen stimuleren de darmen en kunnen een verhoogde stomaproductie veroorzaken.
Een grote maaltijd vlak voor het slapen gaan kan ’s nachts de ontlasting bevorderen en de nachtrust eventueel verstoren.
Gas-, geur- en kleurvorming zijn niet helemaal te voorkomen. Het is een normaal gevolg van de spijsvertering. De mate waarin gasvorming, geurvorming en/of verkleuring van de ontlasting ontstaat kan persoonlijk verschillen. Het gebruik van de hieronder vermelde producten hoeft u niet te vermijden. U kunt er zonodig rekening mee houden, zoals bij een feestje, een verjaardag of een avondje uit.
Producten die extra gasvorming kunnen veroorzaken:
Koolsoorten
Spruiten
Prei
Paprika
Uien
Knoflook
Peulvruchten
Koolzuurhoudende dranken
Bier
De lucht die vaak ongemerkt tijdens het eten wordt ingeslikt, komt voor een deel in het stomazakje terecht. Om dit tegen te gaan is het van belang om rustig te eten, zodat er minder kans is op het inslikken van lucht. Ook bij het kauwen van kauwgom, bij het roken en het praten tijdens een maaltijd wordt vaak lucht ingeslikt.
Producten die extra geurvorming kunnen veroorzaken:
Koolsoorten, vooral als ze lang gekookt zijn
Prei
Uien
Knoflook
Peulvruchten
Vis
Eieren
Vitamine B-tabletten
Producten die verkleuring van de ontlasting kunnen veroorzaken:
Spinazie
Bieten
IJzerpreparaten
Bij diarree, braken, hevige transpiratie, koorts of warm weer treedt extra zout- en vochtverlies op. Bovendien kan er sprake zijn van eetlustvermindering, waardoor de inneming van zout en vocht lager is. Een extra zout- en vochtaanvulling is dan noodzakelijk. Naast uw gebruikelijke voeding kan Oral Rehydration Salts (O.R.S.) opgelost in water een goede aanvulling zijn. De oplossing bestaat o.a. uit water, suiker en zout. Door O.R.S. te gebruiken worden tekorten voorkomen. Het is verkrijgbaar bij apotheek en drogist.
Wanneer u in tropische of subtropische landen verblijft, hebt u te maken met hogere temperaturen en met andere hygiënische omstandigheden. Hierdoor is het gevaar van diarree extra aanwezig. Neem geen onnodige risico’s.
Maak geen gebruik van:
Ongekookt leidingwater
IJs en ijsblokjes
Rauw vlees en rauwe vis
Rauwe groenten
Ongeschild fruit
Zorg er bovendien voor dat u altijd O.R.S., bouillontabletten en/of zouttabletten bij u hebt.
Voor meer informatie kunt u terecht bij
Voedingscentrum
www.voedingscentrum.nl
Tel. (070) 306 88 88
Stomavereniging
www.stomavereniging.nl
Tel. (030) 634 39 10
Voor meer informatie of eventuele vragen aan de diëtist, kunt u telefonisch contact opnemen met de afdeling diëtetiek via nummer: 0341 - 46 37 20. Bereikbaar van maandag t/m vrijdag van 8.00 tot 9.00 uur en van 13.15 tot 14.15 uur. Of via e-mail: dietetiek@stjansdal.nl