AYA-zorg is er voor jongvolwassenen tussen 18 en 39 jaar die kanker hebben of hebben gehad. Het maakt niet uit welke soort kanker je hebt (gehad). Tijdens én na de behandeling krijg je hulp die past bij jouw leeftijd en situatie.
In deze informatie lees je wat AYA-zorg is en hoe je hulp krijgt van een zorgverlener.
De AYA-zorgverlener helpt je bij vragen over:
Ziekte en de behandeling
School en studie
Sport en bewegen
Kinderwens (vruchtbaarheid)
Andere dingen die belangrijk zijn als je jong bent
Er is een plaatje gemaakt met onderwerpen waar je over kunt praten. Je ziet dit plaatje hierboven. De AYA-zorgverlener denkt met je mee. Samen kijk je wat jij nodig hebt om weer verder te kunnen. Heb je extra hulp nodig? Dan beslis je samen met de zorgverlener wat het beste is voor jou.
De diagnose kanker kan heftige emoties losmaken. Je kunt hierover praten met je AYA-zorgverlener. Heb je meer hulp nodig? Dan kan de AYA-zorgverlener je verwijzen voor extra ondersteuning. Dit kan in het ziekenhuis of thuis.
Je kunt ook praten met anderen die ook kanker hebben (gehad). De AYA-zorgverlener weet waar je leeftijdsgenoten kunt ontmoeten. Belangrijk is dat je er niet alleen voor staat. Er zijn veel plekken waar je steun, herkenning en begrip kunt vinden.
Bewegen is belangrijk, ook als je ziek bent of net beter bent. Het helpt om je beter te voelen en sneller te herstellen. Een korte wandeling per dag is al goed.
De verpleegkundige kan je doorsturen naar een speciale fysiotherapeut (oncologisch fysiotherapeut).
De behandeling kan je uiterlijk veranderen. Je kunt hierover vragen stellen aan je AYA-zorgverlener. Bijvoorbeeld:
Kan ik iets doen om mijn haar te houden?
Mag ik een mutsje, pet of pruik dragen?
Mag ik in de zon?
De behandeling tegen kanker kan invloed hebben op seks en relaties. Je kunt bijvoorbeeld last hebben van vermoeidheid, pijn of veranderingen in je lichaam.
Je bent niet de enige. Veel jongeren vinden het lastig, maar praten helpt. De AYA-zorgverlener kan je hierbij helpen.
De behandeling tegen kanker kan invloed hebben op je vruchtbaarheid. Dat hangt af van het soort kanker en de behandeling. Het is belangrijk dat je vóór de behandeling hierover goede informatie krijgt. Soms is er tijd om je vruchtbaarheid te beschermen. Soms moet de behandeling meteen beginnen. Praat hierover met je zorgverlener. Samen kijken jullie wat mogelijk is.
Kanker krijgen is ook moeilijk voor je gezin. Het is goed om je kinderen te vertellen wat er aan de hand is. Het kan lastig zijn om dit met je kinderen te bespreken. Stel je vragen aan de AYA-zorgverlener. Bijvoorbeeld:
Hoe vertel ik het aan mijn kinderen?
Kunnen mijn kinderen ook hulp krijgen?
Moet ik iets vertellen op school?
Krijgt mijn kind last van mijn ziekte?
Mag mijn kind mee naar een afspraak?
Je familie en vrienden willen je vaak graag helpen. Wees niet bang om hulp te vragen. Ze kunnen bijvoorbeeld helpen met:
Rijden naar het ziekenhuis
Koken
Meegaan naar afspraken of uitjes
Vertel je baas zo snel mogelijk dat je ziek bent. Dan weet hij of zij wat er aan de hand is. Soms lukt werken niet tijdens de behandeling. Dat is normaal. Je hebt je energie nodig om beter te worden. Blijf praten met je baas of de bedrijfsarts (ARBO-arts). Maak goede afspraken.
Vertel je docent, studiebegeleider of stagebegeleider over je situatie. Bespreek samen:
Kun je (tijdelijk) stoppen?
Kun je misschien in deeltijd doorgaan?
Vraag ook of je geld kunt terugkrijgen. Let op: dit is achteraf vaak niet meer mogelijk, dus vraag hier op tijd naar.
Soms kun je niet meer beter worden. Ook dan krijg je goede zorg. Je arts, verpleegkundige of verpleegkundig specialist helpen je hierbij. Er is een speciaal team in het St Jansdal ziekenhuis: het palliatief team. Dit team geeft hulp en steun als je niet meer kunt genezen.
Veel mensen vinden het moeilijk als de behandeling afgelopen is. Tijdens de behandeling is alles duidelijk. Daarna moet je je leven weer oppakken. Dat kan lastig zijn. Je staat er niet alleen voor. De verpleegkundig specialist of oncologieverpleegkundige kan helpen. Bijvoorbeeld bij:
Het opbouwen van je energie
Je herstel
Weer beginnen met school of werk
Soms krijg je na de behandeling klachten. Dat heet 'late bijwerkingen'. Deze bijwerkingen zijn voor iedereen anders. Wil je er meer over weten? Praat erover met je arts of kijk op de website van AYA of jouw patiëntenvereniging.
Wil je meer weten over AYA-zorg? Kijk op: ayazorgnetwerk.nl.