De overgang
In de overgang
Veel vrouwen zien als een berg tegen de overgangsjaren op. Je hoort immers dikwijls dat het een periode vol klachten, kwalen en onzekerheden is, die worden veroorzaakt door schommelingen in de hormoonhuishouding.
De overgang hoeft echter geen schrikbeeld te zijn. Weliswaar heeft 80% van alle vrouwen in meer of mindere mate verschijnselen als opvliegers. Toch hebben de meeste vrouwen geen moeite met de overgang en velen ervaren deze tijd zelfs als positief. Slechts 33% heeft werkelijk last van de overgang. In dat geval zijn er medicijnen waarmee klachten goed kunnen worden behandeld.
Wat is de overgang?
Om te begrijpen wat de overgang is, wordt eerst uitgelegd hoe de hormoonhuishouding voor die tijd was. In de pubertijd beginnen de vrouwelijke geslachtshormonen te werken en vindt de eerste menstruatie plaats. Het optreden van de menstruaties berust op een ingewikkeld samenspel tussen hersenen, eierstokken en baarmoeder. De hypofyse, een kleine klier onder aan de hersenen, speelt hierbij een belangrijke rol. Deze klier geeft een hormoon (Follikel Stimulerend Hormoon: FSH) af, waardoor in de eierstokken meerdere eitjes rijpen. Deze eitjes produceren het vrouwelijk hormoon oestrogeen. Na 10 tot 14 dagen is het eitje rijp en dan volgt, weer onder invloed van een hormoon (Luteïniserend Hormoon: LH) van de hypofyse, de eisprong of ovulatie. Daarna gaan de eierstokken behalve oestrogeen ook een tweede hormoon, progesteron, produceren. Het progesteron zorgt ervoor dat het baarmoederslijmvlies voldoende voedingsstoffen bevat voor de groei van een eventueel bevrucht eitje. Vindt geen bevruchting plaats, dan wordt 14 dagen na de eisprong het bovenste laagje van het baarmoederslijmvlies afgesloten. Dit is de menstruatie. De hormonen oestrogeen en progesteron spelen dus een belangrijke rol in het leven van een vrouw. Naast het reguleren van de menstruatiecyclus heeft in het bijzonder oestrogeen ook invloed op allerlei weefsels en organen van het lichaam. Oestrogeen biedt daarnaast bescherming tegen botontkalking (osteoporose). Bovendien hebben oestrogenen een beschermende invloed op hart en bloedvaten.
De eierstokken produceren gemiddeld 40 jaar lang oestrogeen en progesteron. Op het moment dat de eitjesvoorraad in de eierstokken vrijwel uitgeput raakt -meestal tussen het 45ste en 55ste jaarneemt de productie van vrouwelijke hormonen af. Dit is het begin van de overgang of climacterium.
Hoe merkt u dat u in de overgang komt?
In medische termen wordt de overgang verdeeld in premenopauze (de periode ervoor), de menopauze (de laatste menstruatie) en de postmenopauze (de tijd erna). Eén van de eerste signalen die erop duidt dat de overgang begint, is een verandering in het menstruatiepatroon. De menstruaties komen korter of langer na elkaar, worden heviger of juist minder hevig. het komt ook voor dat de cyclus regelmatig blijft tot de menstruatie ineens stopt. De postmenopauze is ingetreden, als de menstruatie één jaar lang is weggebleven. Dit tijdstip is dus alleen achteraf vast te stellen. De gemiddelde leeftijd van de westerse vrouw op het moment van de menopauze is 52 jaar.
Hoe lang duurt de overgang?
De periode tussen de eerste verschijnselen, zoals het onregelmatig worden van de menstruaties, tot het verdwijnen van de overgangsklachten, kan vijf tot tien jaar in beslag nemen. Deze jaren zijn globaal te verdelen in vijf jaar vóór de overgang tot twee á drie jaar erna. Er zijn echter ook vrouwen die maar korte tijd merken dat ze in de overgang zijn, terwijl anderen nog tien jaar of langer na de laatste menstruatie (menopauze) klachten hebben.